تبلیغات
یادداشت های یك معلم اهری - علل عدم استقبال معلمان ازاقدام پژوهی(1)

علل عدم استقبال معلمان ازاقدام پژوهی(1)

نویسنده : سعداله آریافر پنجشنبه 22 دی 1390 09:08 ب.ظ  •    ارسال شده در: عبارتهای كوتاه معلم اهری

مقاله زیررا برای شرکت درمسابقه هفته پژوهشسال1390 که ازطرف اداره آموزش وپرورش اهربرگزارشده بودتهیه وارائه کرده ام. امیدکه دوستان بامطالعه خودنظرات مناسبی برای تکمیل این مقاله ارائه فرمایند.


چکیده:مقاله حاضر درباره علل وعوامل موثر درعدم استقبال گسترده ازاقدام پژوهی توسط معلمان است.ابتدا اشاره ای مختصر به اقدام پژوهی وتعاریف آن ومراحل انجام این نوع پژوهش شده سپس بااستناد به گزارشات تحقیقات انجام شده عوامل موثر براقدام پژوهی بررسی گردیده ودرآخر جمع بندی گزارشات ونظر نگارنده دراین مورد خواهد آمد.

کلیدواژه:اقدام پژوهی،معلم پژوهنده ،آموزش وپرورش

مقدمــه

آموزش و پرورش به خاطر اینكه با انسان سروكاردارد از مهم‌ترین حوزه‌هایی است كه پژوهش در آن لازم است. به خاطر پیچیده بودن مسائل مربوط به اندیشه‌ انسان، تحقیق و پژوهش دارای پیچیدگی‌های خاصی است و دقت زیادی را می‌طلبد. بنابراین جهت ارتقاء كیفیت تعلیم و تربیت و اثربخشی آموزشی بایستی مهارت‌ها و توانمندی‌های لازم در معلمان تقویت شود و لازمه این امر مهم مجهز نمودن معلمان به بینش علمی و انجام پژوهش می‌باشد تا اینكه معلمان تولید اندیشه نمایند و از آن در جهت بهبود وضع كلاس درس و مدرسه استفاده‌های لازم را به عمل آورند. آموزش و پرورش پژوهش ویژه خود را می‌طلبد كه محور اساسی آن باید تغییر و تحول در كلاس درس و جریان یاددهی و یادگیری باشد. مسلماً معلمان نقش اساسی در این نوع از پژوهش‌ها ایفا می‌كنند و باید تلاش كرد ضمن بهره جستن از همه روشهای تحقیق، ساز و كارهای پژوهش‌های كلاسی و پژوهش ضمن عمل را تدارك دید(قاسمی پویا، 1382).دراین مقاله ابتدا تعاریفی از اقدام پژوهی ازدیدگاه اهالی این فن ارائه گردیده ،سپس درمورد موانع ومحدودیتهای اقدام پژوهی وعلل عدم استقبال گسترده وچشمگیرمعلمان ازاین طرح بحث خواهدگردید.

تعاریف اقدام پژوهی:

قبل ازهرسخنی باید بیان شود که اقدام پژوهی بانامهای:پژوهش درعمل ویا پژوهش ضمن عمل نیز مطرح گردیده است.

   اصطلاح پژوهش در عمل ترجمه انگلیسی action research می‌باشد.این اصطلاح چند سالی است كه تحت عنوان اقدام پژوهی یا پژوهش عملی توسط برخی از اساتید كشورمان مطرح شده است (قاسمی پویا، 1382).

از نظر مك نیف (mc niff) و همكارانش اقدام پژوهی عبارتند از: نوعی پژوهش كارور (practioner research) است كه می‌تواند به شما كمك كند تا در هر جایی كه مشغول كار هستید وظایف شغلی خود را به نحو بهتری انجام دهید .به زبان ساده پژوهش كارور بدین معناست كه پژوهش توسط خود افراد و ضمن كارشان صورت می‌گیرد (همان منبع).

پژوهش درعمل فرآیندی است که درآن شرکت کنندگان تمرین های آموزشی خودرا بطورسیستماتیک وبادقت بااستفاده ازتکنیک های پژوهش بررسی می کنند(watts،1985).

پژوهش درعمل بطورخاص اشاره دارد به پرسشهای منظم معلم باقصداینکه پژوهش درآینده اعمال وواکنشهای شخص را تغییردهد.این پژوهش برروی دانش آموزان ودرمدرسه ایست که معلم درآن کارمی کند وپرسشها ومشکلاتی که درمورد مسائل آموزشی پیش میاید(ferrance،2001 ).

در یك جمع‌بندی كلی از تعاریف ارائه شده توسط پژوهشگران اقدام پژوهی عبارت است از نوعی تحقیق كه توسط خود افراد درگیر در یك مساله و برای حل یا كاهش آن انجام می‌گیرد .عمل محور اساسی در این نوع تحقیق است.به این معنا كه شخص یا افراد عمل خود را در حین كار و فعالیت مورد پژوهش قرار می‌دهند .در این روش هم پژوهشگر درگیر موضوع پژوهش است و هم موضوع پژوهش مربوط به عمل فعلی پژوهشگر است (قاسمی پویا، 1384).

مروری برپیشینه اقدام پژوهی

ظهور اقدام پژوهی به عنوان یك رویكرد مستقل پژوهشی عموماً به فعالیت جان دیویی در دهه بیست  و فعالیت كورت لوین و گرین وود در دهه چهل نسبت داده می‌شود كه به صورت مشخص از عنوان و فعالیت آن در حل مسائل اجتماعی و سازمانی استفاده شده است و یا برخی دیگر تحركات در حوزه تربیت معلم و فلسفه آموزش و پرورش را در دوره‌ای خاص در تقویت استفاده از این رویكرد موثر قلمداد نموده‌اند و عده‌ای نیز ورود آن به آموزش و پرورش را همزمان با كوشش‌های كری و مارین در كالج دانشگاه كلمبیا در سال 1949 می‌دانند(ساكی، 1383). "کورت لوین"که یک روانشناس اجتماعی ومعلم بود درطول دهه 1940درآمریکا پژوهش درعمل را توسعه داد(McFarland،1993 ).روش اودوره ای بودکه شامل الگوی برنامه ریزی غیرخطی،مشاهده وواکنش درمقابل تغییرات درشرایط اجتماعی بود(Noffke،1995).کورت لوین پژوهش درعمل را بعنوان مجموعه ای ازچرخه حل مسئله برای بهبود سازمان تعریف کرد،یک تحقیق منظم درزمینه تلاش های متمرکز برای بهبود بخشیدن به کیفیت سازمان مدرسه وعملکردآن(ferrance،2001 ).و اما رویكرد اقدام پژوهی در تحقیق آموزشی بوسیله خیزش و حركت اجتماعی تحت عنوان معلم پژوهنده در فاصله سال‌های (1970-1960) پذیرفته شده .بدین ترتیب كه معلم به عنوان كسی كه در شناسایی مشكل و یافتن راه حل ، شایسته‌ترین فرد می‌باشد .در جریان اقدام پژوهی قرار می‌گیرد(قاسمی پویا، 1382) .گویا دوره زوال و كم‌توجهی به كاربرد اقدام پژوهی در تحقیقات آموزشی را اواخر دهه 1950 ذكر می‌كند (گویا1372). دلیل همراهی رویكرد اقدام پژوهی با ساختار حرفه‌ای معلم، توجه عملی تعداد بی‌شماری از معلمان به اقدام پژوهی در حل مسائل آموزش و تدریس است.بدون آنكه این رویكرد را بصورت مستقل و در چارچوب مدون امروزی در مكتبی فرا گرفته باشند.در واقع بینش علمی كه بنیاد حرفه معلمی را در برمی‌گیرد و از رهگذر دانش‌های متعدد مورد نیاز آموزش و تدریس شكل می‌پذیرد، بیش از هر موضوع دیگری هدایت كننده فعالیت‌های معلمان برای حل مسائل و مشكلات در فرایند یاددهی-یادگیری است كه اقدام پژوهی به دنبال آن می‌باشد.بنابراین شروع جریان اقدام پژوهی را باید با ساختار حرفه‌ای معلم دانست.ساندرز و مك كاتچن معلمی را یك كار عملی و معلم را یك كارورز بازتابی (reflective practitioner) می‌دانند .تدریس احتیاج به بازتاب دائم بر روی عمل دارد.بنابراین رویكرد اقدام پژوهی به عنوان محصولی از بینش علمی معلم و فعالیتی انفكاك ناپذیر از شخصیت حرفه‌ای وی در نظر گرفته می‌شود كه با غلبه بر موانع رویارویی وی در انجام فعالیت یاددهی-یادگیری به بار می‌نشیند (ساكی، 1383).

پیش فرضهای اقدام پژوهی

ایده استفاده ازاقدام پژوهی به پیش‏فرضها و شرایط مناسب برای اقدام پژوهی:

بنظر واتز.اچ مفروضات اقدام پژوهی عبارتند از:

1-معلمان اصول کار برروی مشکلاتشان را خودشان برای خود شناسایی می کنند.

2-زمانی که بررسی وارزیابی کار معلمان ومدیران مورد تشویق قرارمی گیرند،آنها موثرتر می شوند وراهکارهای متفاوتی درنظرمی گیرند.

3-معلمان ومدیران بوسیله کارمشترک به یکدیگر کمک می کنند.

4-کارباهمکاران به معلمان ومدیران درتوسعه حرفه ای خود کمک می کنند(watts،1985 )

علاوه بر پیش‏فرضهای فوق،شرایط مساعد دیگری برای اقدام پژوهی می‏توان منظور داشت که به‏طور خلاصه شامل موارد زیر است:معلمان شرکت‏کننده در طرح اقدام پژوهی باید به ضرورت آشنایی با فنون پایه پژوهشی‏ اعتقاد داشته باشند،فرصت لازم برای نوآوری در نظام آموزشی فراهم باشد،نظام آموزشی‏ "طرحی نو در انداختن‏"را ترغیب کند؛در نظام آموزشی باید فرصت فراهم باشد تا اندیشه‏های نو مورد آزمایش قرار گیرد؛معلمان شرکت‏کننده در طرح اقدام پژوهی با فرایند پویایی گروهی آشنا باشند.به این سان،چنانچه گروهی از معلمانی که شرایط یادشده برای آنان فراهم است،دربارهء یک مسأله مشترک از طریق اقدام پژوهی به پژوهش بپردازند،می‏توانند به نتایج زیر دست‏ یابند:

الف)به مشخص کردن‏"موقعیت نامعین‏"نایل شوند و مشکل موردنظر را رفع کنند.

ب)با روشهای نو آشنا شده و از این طریق،ضمن خدمت به آموزش مستمر خود بپردازند.

ج)نوآوریها و شیوه‏های نوین آموزشی را با سهولت در میان معلمان اشاعه دهند.

د)ارتباط بیشتری میان معلمان و پژوهشگران آکادمیک فراهم آورند(دیویی،1369).



آخرین ویرایش: - -

جمعه 23 دی 1390 11:52 ق.ظ
با سلام
پایگاه توسعه فناوری اطلاعات مدرسه ی اول همزمان با بازگشایی مدارس به صورت آزمایشی و از ابتدای زمستان 90 به صورت رسمی، راه اندازی شد. شما می توانید در این پایگاه سایتی کاملا رایگان با امکانات کامل مدیریت مدرسه ایجاد کنید.
لطفا بعد از آشنایی با پایگاه توسعه فن آوری اطلاعات مدرسه اول، جهت حمایت از ما و گسترش فناوری اطلاعات در تعلیم و تربیت کشور، این پایگاه را در یک پست معرفی کرده و لینک پایگاه را در وبلاگتان قرار دهید و سایر همکاران را دعوت کنید.
هدف ما توسعه فناوری اطلاعات در بین مدارس، معلمان و دانش آموزان به صورت کاملا کارآمد و رایگان است.
با تشکر
آدرس ‏پایگاه www.sch1.ir
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر